Article 649 sang Civil Code: Right of way (agihan)
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 649?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
The owner, or any person who by virtue of a real right may cultivate or use any immovable, which is surrounded by other immovables pertaining to other persons and without adequate outlet to a public highway, is entitled to demand a right of way through the neighboring estates, after payment of the proper indemnity.
Should this easement be established in such a manner that its use may be continuous for all the needs of the dominant estate, establishing a permanent passage, the indemnity shall consist of the value of the land occupied and the amount of the damage caused to the servient estate.
In case the right of way is limited to the necessary passage for the cultivation of the estate surrounded by others and for the gathering of its crops through the servient estate without a permanent way, the indemnity shall consist in the payment of the damage caused by such encumbrance.
This easement is not compulsory if the isolation of the immovable is due to the proprietor’s own acts.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Ginatugutan sang Article 649 sang Civil Code ang tag-iya sang lote nga ginalikupan kag wala sang gwa nga mangayo sang agihan pakadto sa public road paagi sa duta sang kaingod. Ginatawag ini nga easement of right of way. Indi ini libre: dapat magbayad ang tag-iya sang nalikupan nga lote sang husto nga indemnity. Kag indi ini mapangayo kon ang tag-iya mismo ang nagtuga nga nahimulag ang lote.
Sa legal nga termino, ang nalikupan nga lote amo ang "dominant estate" kag ang duta sang kaingod nga nagahatag sang agihan amo ang "servient estate". Ang easement isa ka palas-anon sa isa ka property para sa kaayuhan sang iban nga property nga iya sang iban nga tawo (Article 613).
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Ang lote ni Bea sa likod sang tatlo ka balay
Nagbakal si Bea sang lote sa likod sang tatlo ka balay, nga wala sang gwa pakadto sa dalan. Mahimo sia mangayo sang right of way paagi sa duta sang kaingod kag bayaran ang bili sang tinaga nga duta kag ang bisan ano nga kadaot, kay permanente ang agihan. Mag-agi ang agihan diin pinakadiutay ang kadaot sa mga kaingod, bisan may iban nga ruta nga mas malip-ot.
Ang bahin ni Carlo sa duta sang pamilya
Ginpartihanay sang mag-ululutod ang duta sang ila ginikanan, kag ang bahin ni Carlo nalikupan sang mga bahin sang iya mga utod nga babayi. Suno sa Article 652, dapat hatagan sia sang iya mga utod sang right of way nga wala sang bayad.
Ginbaligya ni Dodong ang atubangan sang iya duta
Ginbaligya ni Dodong ang atubangan nga bahin sang iya duta kag gintipigan ang likod nga bahin, nga subong wala na sang gwa. Tungod nga ang pagkahimulag halin sa iya kaugalingon nga buhat, indi niya mapilit ang kaingod nga maghatag sang right of way suno sa Article 649.
Mga ginhimo-himo lang nga halimbawa ini para ipakita kon paano nagaobra ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Mahimo magkasugot ang magkaingod sa agihan kag sa presyo sini. Kon indi sila magkasugot, ang tag-iya sang nalikupan nga lote mahimo mangayo sa korte nga italana ang right of way kag ang indemnity.
- Ang mga gamo sang mga tawo nga nagaestar sa isa lang ka siyudad ukon banwa kasagaran una nga ginadala sa barangay conciliation. Siling sang Section 409(c) sang Local Government Code nga ang mga gamo parte sa real property ginadala sa barangay diin ara ang property, ukon ang mas daku nga bahin sini. Tan-awa ang kinahanglan bala nga magkadto anay ako sa barangay?
- Indi madula sa paglabay sang tion ang kinamatarong sa pagpangayo sang right of way (Article 1143). May limit sang tion ang iban nga civil actions: tan-awa ang Article 1144.
- Para sa dugang nga mga pamangkot parte sini, tan-awa ang right of way kag easements.
- Para sa libre ukon barato nga bulig legal, tan-awa ang diin makakita sang bulig legal.
- Para sa desisyon sang Supreme Court parte sa kon diin dapat mag-agi ang right of way, tan-awa ang Quimen v. Court of Appeals.
Ano ang siling sang Article 649?
The owner, or any person who by virtue of a real right may cultivate or use any immovable, which is surrounded by other immovables pertaining to other persons and without adequate outlet to a public highway, is entitled to demand a right of way through the neighboring estates, after payment of the proper indemnity.
Ang indemnity nagadepende sa klase sang agihan:
Should this easement be established in such a manner that its use may be continuous for all the needs of the dominant estate, establishing a permanent passage, the indemnity shall consist of the value of the land occupied and the amount of the damage caused to the servient estate.
In case the right of way is limited to the necessary passage for the cultivation of the estate surrounded by others and for the gathering of its crops through the servient estate without a permanent way, the indemnity shall consist in the payment of the damage caused by such encumbrance.
Kag may limit ang ulihi nga paragraph:
This easement is not compulsory if the isolation of the immovable is due to the proprietor’s own acts.
Ano ang dapat ipakita para makakuha sang right of way?
Sa Quimen v. Court of Appeals (1996), ginlista sang Supreme Court ang apat ka kondisyon:
- Ang lote ginalikupan sang iban nga property kag wala sang adequate outlet pakadto sa public highway.
- Handa ang tag-iya sang lote nga magbayad sang husto nga indemnity.
- Ang pagkahimulag indi tungod sa kaugalingon nga buhat sang tag-iya.
- Ang agihan nga ginapangayo ara sa lugar nga pinakadiutay ang kadaot sa duta sang kaingod.
Diin mag-agi ang agihan, kag pila ka lapad ini?
Siling sang Article 650 nga ang right of way ginatalana "at the point least prejudicial to the servient estate" kag, kon ginatugot sina nga rule, diin pinakamalip-ot ang distansya pakadto sa public highway.
Kon ang duha indi nagatudlo sa pareho nga ruta, ginklaro sang Quimen ang pagkasunod-sunod: ginagamit ang agihan nga pinakadiutay ang kadaot bisan indi ini ang pinakamalip-ot, kay mas importante ang pinakadiutay nga kadaot sang sa pinakamalip-ot nga distansya. Sa sina nga kaso, ginkumpirma sang Court ang agihan sa kilid sang lote sang kaingod imbes sang ruta nga nagakinahanglan sang pagguba sang tindahan nga ginhimo sa mabakod nga materyales.
Wala sang gintalana nga lapad ang Article 651. Ang lapad amo ang "sufficient for the needs of the dominant estate", kag mahimo ini bag-uhon sa tion-tion.
May mga kaso bala nga wala sang indemnity nga ginabayaran?
Huo. Siling sang Article 652 nga kon ang duta nga nakuha paagi sa baligya, bayluhanay ukon partition ginalikupan sang iban nga duta sang nagbaligya, sang isa ka pihak sa bayluhanay ukon sang co-owner, dapat sila maghatag sang right of way nga wala sang indemnity. Sa simple nga donasyon, ang tawo nga nakabaton sang duta ang magbayad sa donor para sa right of way.
San-o natapos ang right of way?
Siling sang Article 655 nga ang tag-iya sang servient estate mahimo mangayo nga tapuson ang easement kon indi na ini kinahanglan, halimbawa kay ang nalikupan nga lote gin-upod sa iban nga lote nga ara sa public road, ukon may bag-o nga dalan nga ginbuksan. Ibalik sang tag-iya ang iya nabaton bilang indemnity. Ang public highway dapat makasabat gid (substantially) sa kinahanglanon sang lote.
Ano nga mga desisyon sang Supreme Court ang may kaangtanan?
Masami nga pamangkot
Sin-o ang makapangayo sang right of way suno sa Article 649?
Ang tag-iya, ukon ang tawo nga may real right sa pag-uma ukon paggamit sang duta, nga ang iya duta ginalikupan sang duta sang iban kag wala sang adequate outlet (bastante nga gwa) pakadto sa public highway.
Libre bala ang right of way?
Bilang rule, indi. Siling sang Article 649 nga ang right of way ginahatag pagkatapos mabayaran ang husto nga indemnity. Para sa permanente nga agihan, amo ini ang bili sang duta nga naokupar kag ang kadaot sa duta sang kaingod.
Diin dapat mag-agi ang right of way?
Siling sang Article 650, sa lugar nga pinakadiutay ang kadaot sa duta sang kaingod kag, kon ginatugot sini, diin pinakamalapit ang public highway. Sa Quimen v. Court of Appeals (1996), siling sang Court nga mas importante ang pinakadiutay nga kadaot sang sa pinakamalip-ot nga distansya.
Paano kon ako mismo ang nagtuga nga nalikupan ang akon lote?
Siling sang ulihi nga paragraph sang Article 649 nga indi compulsory ang easement kon ang pagkahimulag sang duta tungod sa kaugalingon nga buhat sang tag-iya.
Pila ka lapad dapat ang right of way?
Wala nagatalana sang numero ang Article 651. Siling sini nga ang lapad amo ang bastante para sa kinahanglanon sang dominant estate, kag mahimo ini bag-uhon sa tion-tion.
Nagatapos bala ang kinamatarong sa pagpangayo sang right of way?
Indi. Siling sang Article 1143 sang Civil Code nga ang kinamatarong sa pagpangayo sang right of way suno sa Article 649 indi madula paagi sa prescription.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?