Article 649 sa Civil Code: Right of way
Status: Epektibo pa
Unsa ang giingon sa Article 649?
Ang opisyal nga teksto sa balaod naa sa English.
The owner, or any person who by virtue of a real right may cultivate or use any immovable, which is surrounded by other immovables pertaining to other persons and without adequate outlet to a public highway, is entitled to demand a right of way through the neighboring estates, after payment of the proper indemnity.
Should this easement be established in such a manner that its use may be continuous for all the needs of the dominant estate, establishing a permanent passage, the indemnity shall consist of the value of the land occupied and the amount of the damage caused to the servient estate.
In case the right of way is limited to the necessary passage for the cultivation of the estate surrounded by others and for the gathering of its crops through the servient estate without a permanent way, the indemnity shall consist in the payment of the damage caused by such encumbrance.
This easement is not compulsory if the isolation of the immovable is due to the proprietor’s own acts.
Unsa ang buot ipasabot niini sa simple nga pulong?
Ang Article 649 sa Civil Code motugot sa tag-iya sa lote nga walay agianan (landlocked) nga mangayo og agianan paingon sa public road agi sa yuta sa silingan. Gitawag kini og easement of right of way. Dili kini libre: ang tag-iya sa landlocked nga lote kinahanglan mobayad sa saktong indemnity. Ug dili kini mapangayo kung ang tag-iya mismo ang hinungdan nga nahimulag ang lote.
Sa legal nga pulong, ang landlocked nga lote mao ang "dominant estate" ug ang yuta sa silingan nga mohatag og agianan mao ang "servient estate". Ang easement usa ka palas-anon sa usa ka propiedad para sa kaayohan sa laing propiedad nga gipanag-iya sa laing tawo (Article 613).
Giunsa kini paglihok sa tinuod nga kinabuhi?
Ang lote ni Bea luyo sa tulo ka balay
Mipalit si Bea og lote luyo sa tulo ka balay, nga walay agianan paingon sa dalan. Mahimo siyang mangayo og right of way agi sa yuta sa silingan ug bayran ang bili sa maong bahin dugang ang bisan unsang danyos, kay permanente man ang agianan. Moagi ang agianan diin labing gamay ang danyos sa mga silingan, bisan adunay laing ruta nga mas mubo.
Ang bahin ni Carlo sa yuta sa pamilya
Gibahin sa managsoon ang yuta sa ilang ginikanan, ug ang bahin ni Carlo nahimong gilibotan sa mga bahin sa iyang mga igsoon nga babaye. Ubos sa Article 652, kinahanglan siyang hatagan sa iyang mga igsoon og right of way nga walay bayad.
Gibaligya ni Dodong ang atubangan sa iyang yuta
Gibaligya ni Dodong ang atubangang bahin sa iyang yuta ug gitipigan ang luyo nga bahin, nga karon wala nay gawasan. Tungod kay ang pagkahimulag gikan sa iyang kaugalingong binuhatan, dili niya mapugos ang silingan nga mohatag og right of way ubos sa Article 649.
Kini mga hinimo-himo lang nga pananglitan aron ipakita kung giunsa paglihok ang lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.
Unsa ang buot ipasabot niini sa praktis?
- Mahimong magkasabot ang mga silingan bahin sa agianan ug sa presyo niini. Kung dili sila magkasabot, mahimong mohangyo sa korte ang tag-iya sa landlocked nga lote nga itakda ang right of way ug ang indemnity.
- Ang away tali sa mga tawo nga nagpuyo sa samang siyudad o munisipyo kasagaran moadto una sa barangay conciliation. Matod sa Section 409(c) sa Local Government Code, ang away bahin sa real property dad-on sa barangay diin nahimutang ang propiedad, o ang mas dakong bahin niini. Tan-awa ang kinahanglan ba nga moadto una sa barangay?
- Ang katungod sa pagpangayo og right of way dili mawala bisan pa sa pagdagan sa panahon (Article 1143). Ang ubang civil actions adunay limitasyon sa panahon: tan-awa ang Article 1144.
- Para sa dugang pangutana bahin niini, tan-awa ang right of way ug easements.
- Para sa libre o barato nga tabang legal, tan-awa ang asa makakita og tabang legal.
- Para sa desisyon sa Supreme Court kung asa angay moagi ang right of way, tan-awa ang Quimen v. Court of Appeals.
Unsa ang giingon sa Article 649?
The owner, or any person who by virtue of a real right may cultivate or use any immovable, which is surrounded by other immovables pertaining to other persons and without adequate outlet to a public highway, is entitled to demand a right of way through the neighboring estates, after payment of the proper indemnity.
Ang indemnity nagdepende sa klase sa agianan:
Should this easement be established in such a manner that its use may be continuous for all the needs of the dominant estate, establishing a permanent passage, the indemnity shall consist of the value of the land occupied and the amount of the damage caused to the servient estate.
In case the right of way is limited to the necessary passage for the cultivation of the estate surrounded by others and for the gathering of its crops through the servient estate without a permanent way, the indemnity shall consist in the payment of the damage caused by such encumbrance.
Ug ang kataposang paragraph nagbutang og limitasyon:
This easement is not compulsory if the isolation of the immovable is due to the proprietor’s own acts.
Unsa ang kinahanglan ipakita aron makakuha og right of way?
Sa Quimen v. Court of Appeals (1996), gilista sa Supreme Court ang upat ka kondisyon:
- Ang lote gilibotan sa ubang propiedad ug walay igo nga agianan paingon sa public highway.
- Andam ang tag-iya sa lote nga mobayad sa saktong indemnity.
- Ang pagkahimulag dili tungod sa kaugalingong binuhatan sa tag-iya.
- Ang agianan nga gipangayo anaa sa bahin nga labing gamay ang danyos sa yuta sa silingan.
Asa moagi ang agianan, ug unsa kini kalapad?
Matod sa Article 650, ang right of way ibutang "at the point least prejudicial to the servient estate" ug, kutob sa matugot niana nga lagda, diin labing mubo ang gilay-on paingon sa public highway.
Kung dili managsama ang ruta nga gitudlo sa duha, gihusay sa Quimen ang han-ay: ang agianan diin labing gamay ang danyos ang gamiton bisan dili kini ang labing mubo, kay mas importante ang labing gamay nga danyos kaysa labing mubo nga gilay-on. Niana nga kaso, gikumpirma sa Korte ang agianan sa kilid sa lote sa silingan imbes sa ruta nga magkinahanglan og pagguba sa usa ka tindahan nga hinimo sa lig-on nga materyales.
Ang Article 651 walay gitakda nga kalapad. Ang kalapad mao ang "sufficient for the needs of the dominant estate", ug mahimo kining usbon matag karon ug unya.
Aduna bay mga kaso nga walay indemnity nga bayran?
Oo. Matod sa Article 652, kung ang yuta nga nakuha pinaagi sa baligya, ilisan (exchange) o partition gilibotan sa ubang yuta sa nagbaligya, sa pikas nga partido sa ilisan o sa co-owner, kinahanglan sila mohatag og right of way nga walay indemnity. Sa yano nga donation, ang tawo nga nakadawat sa yuta mobayad sa donor para sa right of way.
Kanus-a matapos ang right of way?
Matod sa Article 655, mahimong mohangyo ang tag-iya sa servient estate nga tapuson ang easement kung dili na kini kinahanglan, pananglitan kay ang landlocked nga lote gihiusa sa laing lote nga anaa sa public road, o adunay bag-ong dalan nga giablihan. Ibalik sa tag-iya ang iyang nadawat isip indemnity. Ang public highway kinahanglan makatubag gyud sa panginahanglan sa lote.
Unsang mga desisyon sa Supreme Court ang may kalabutan?
Kanunay nga pangutana
Kinsa ang makapangayo og right of way ubos sa Article 649?
Ang tag-iya, o ang tawo nga adunay real right sa pag-uma o paggamit sa yuta, kansang yuta gilibotan sa yuta sa ubang tawo ug walay igo nga agianan paingon sa public highway.
Libre ba ang right of way?
Isip lagda, dili. Matod sa Article 649, ihatag ang right of way human mabayri ang saktong indemnity. Para sa permanente nga agianan, kana mao ang bili sa yuta nga gigamit dugang ang danyos nga nahimo sa yuta sa silingan.
Asa angay moagi ang right of way?
Matod sa Article 650, sa bahin nga labing gamay ang danyos sa yuta sa silingan ug, kutob sa matugot niana, diin labing mubo ang gilay-on paingon sa public highway. Sa Quimen v. Court of Appeals (1996), giingon sa Korte nga mas importante ang labing gamay nga danyos kaysa labing mubo nga gilay-on.
Unsa kung ako mismo ang hinungdan nga nawad-an og agianan ang akong lote?
Matod sa kataposang paragraph sa Article 649, dili compulsory ang easement kung ang pagkahimulag sa yuta tungod sa kaugalingong binuhatan sa tag-iya.
Unsa kalapad ang right of way?
Ang Article 651 walay gitakda nga numero. Matod niini, ang kalapad mao ang igo para sa panginahanglan sa dominant estate, ug mahimo kining usbon matag karon ug unya.
Ma-expire ba ang katungod sa pagpangayo og right of way?
Dili. Matod sa Article 1143 sa Civil Code, ang katungod sa pagpangayo og right of way ubos sa Article 649 dili mawala tungod sa prescription.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?