Article 649 ng Civil Code: Right of way
Status: May bisa
Ano ang sinasabi ng Article 649?
Nasa English ang opisyal na teksto ng batas.
The owner, or any person who by virtue of a real right may cultivate or use any immovable, which is surrounded by other immovables pertaining to other persons and without adequate outlet to a public highway, is entitled to demand a right of way through the neighboring estates, after payment of the proper indemnity.
Should this easement be established in such a manner that its use may be continuous for all the needs of the dominant estate, establishing a permanent passage, the indemnity shall consist of the value of the land occupied and the amount of the damage caused to the servient estate.
In case the right of way is limited to the necessary passage for the cultivation of the estate surrounded by others and for the gathering of its crops through the servient estate without a permanent way, the indemnity shall consist in the payment of the damage caused by such encumbrance.
This easement is not compulsory if the isolation of the immovable is due to the proprietor’s own acts.
Ano ang ibig sabihin nito sa simpleng salita?
Pinapayagan ng Article 649 ng Civil Code ang may-ari ng loteng naipit (walang daan) na humingi ng daanan papunta sa public road sa lupa ng kapitbahay. Tinatawag itong easement of right of way. Hindi ito libre: kailangang magbayad ng tamang indemnity ang may-ari ng naipit na lote. At hindi ito puwedeng hingin kung ang may-ari mismo ang dahilan kung bakit naputol ang lote.
Sa legal na termino, "dominant estate" ang naipit na lote at "servient estate" ang lupa ng kapitbahay na nagbibigay ng daanan. Ang easement ay pasanin sa isang property para sa pakinabang ng ibang property na pag-aari ng ibang tao (Article 613).
Paano ito gumagana sa totoong buhay?
Ang lote ni Bea sa likod ng tatlong bahay
Bumili si Bea ng lote sa likod ng tatlong bahay, na walang daan papunta sa kalsada. Puwede siyang humingi ng right of way sa lupa ng kapitbahay at bayaran ang halaga ng piraso ng lupa at anumang pinsala, dahil permanente ang daanan. Dadaan ang daanan kung saan pinakamaliit ang perwisyo sa mga kapitbahay, kahit may ibang rutang mas maikli.
Ang parte ni Carlo sa lupa ng pamilya
Hinati ng magkakapatid ang lupa ng mga magulang nila, at napapaligiran ng mga parte ng mga kapatid niyang babae ang parte ni Carlo. Sa ilalim ng Article 652, kailangang bigyan siya ng mga kapatid niya ng right of way nang walang bayad.
Ibinenta ni Dodong ang harap ng lupa niya
Ibinenta ni Dodong ang harapang bahagi ng lupa niya at itinira ang likod, na ngayon ay wala nang labasan. Dahil sa sarili niyang gawa nanggaling ang pagkaipit, hindi niya mapipilit ang kapitbahay na magbigay ng right of way sa ilalim ng Article 649.
Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Ano ang ibig sabihin nito sa praktika?
- Puwedeng magkasundo ang magkakapitbahay sa daanan at sa presyo nito. Kung hindi sila magkasundo, puwedeng hilingin ng may-ari ng naipit na lote sa korte na itakda ang right of way at ang indemnity.
- Ang away ng mga taong nakatira sa parehong city o municipality ay kadalasang dumadaan muna sa barangay conciliation. Sinasabi ng Section 409(c) ng Local Government Code na ang away tungkol sa real property ay dinadala sa barangay kung saan nakalagay ang property, o ang mas malaking bahagi nito. Basahin ang kailangan bang dumaan muna sa barangay?
- Hindi nawawala sa paglipas ng panahon ang karapatang humingi ng right of way (Article 1143). May taning ang ibang civil action: tingnan ang Article 1144.
- Para sa iba pang tanong tungkol dito, basahin ang right of way at easements.
- Para sa libre o murang legal na tulong, tingnan ang saan hihingi ng legal na tulong.
- Para sa desisyon ng Supreme Court kung saan dapat dumaan ang right of way, basahin ang Quimen v. Court of Appeals.
Ano ang sinasabi ng Article 649?
The owner, or any person who by virtue of a real right may cultivate or use any immovable, which is surrounded by other immovables pertaining to other persons and without adequate outlet to a public highway, is entitled to demand a right of way through the neighboring estates, after payment of the proper indemnity.
Nakadepende ang indemnity sa klase ng daanan:
Should this easement be established in such a manner that its use may be continuous for all the needs of the dominant estate, establishing a permanent passage, the indemnity shall consist of the value of the land occupied and the amount of the damage caused to the servient estate.
In case the right of way is limited to the necessary passage for the cultivation of the estate surrounded by others and for the gathering of its crops through the servient estate without a permanent way, the indemnity shall consist in the payment of the damage caused by such encumbrance.
At may limit ang huling talata:
This easement is not compulsory if the isolation of the immovable is due to the proprietor’s own acts.
Ano ang kailangang ipakita para makakuha ng right of way?
Sa Quimen v. Court of Appeals (1996), naglista ang Supreme Court ng apat na kondisyon:
- Napapaligiran ang lote ng ibang property at walang sapat na labasan papunta sa public highway.
- Handang magbayad ng tamang indemnity ang may-ari ng lote.
- Hindi dahil sa sariling gawa ng may-ari ang pagkaipit.
- Ang hinihinging daanan ay nasa bahaging pinakamaliit ang perwisyo sa lupa ng kapitbahay.
Saan dadaan ang daanan, at gaano ito kalapad?
Sinasabi ng Article 650 na itinatakda ang right of way "at the point least prejudicial to the servient estate" at, hangga't pinapayagan ng patakarang iyon, kung saan pinakamaikli ang layo papunta sa public highway.
Kapag hindi magkatugma ang dalawa, inayos ng Quimen ang pagkakasunod: gagamitin ang daanang pinakamaliit ang pinsala kahit hindi ito ang pinakamaikli, dahil mas nananaig ang pinakamaliit na perwisyo kaysa sa pinakamaikling layo. Sa kasong iyon, pinagtibay ng Court ang daanan sa gilid ng lote ng kapitbahay sa halip na ruta na mangangailangan ng paggiba ng tindahang gawa sa matibay na materyales.
Walang itinatakdang lapad ang Article 651. Ang lapad ay kung ano ang "sufficient for the needs of the dominant estate", at puwede itong baguhin paminsan-minsan.
May mga kaso bang walang babayarang indemnity?
Oo. Sinasabi ng Article 652 na kapag ang lupang nakuha sa bentahan, palitan (exchange) o hatian (partition) ay napapaligiran ng iba pang lupa ng nagbenta, ng kapalit sa exchange o ng co-owner, kailangan nilang magbigay ng right of way nang walang indemnity. Sa simpleng donation, ang tumanggap ng lupa ang magbabayad sa nag-donate para sa right of way.
Kailan natatapos ang right of way?
Sinasabi ng Article 655 na puwedeng hilingin ng may-ari ng servient estate na tapusin ang easement kapag hindi na ito kailangan, halimbawa dahil naisama na ang naipit na lote sa ibang lote na nasa tabi ng public road, o may nabuksang bagong kalsada. Ibabalik ng may-ari ang natanggap niya bilang indemnity. Dapat talagang matugunan ng public highway ang pangangailangan ng lote.
Anong mga desisyon ng Supreme Court ang kaugnay?
Mga madalas itanong
Sino ang puwedeng humingi ng right of way sa ilalim ng Article 649?
Ang may-ari, o ang taong may real right na tamnan o gamitin ang lupa, na ang lupa ay napapaligiran ng lupa ng ibang tao at walang sapat na labasan papunta sa public highway.
Libre ba ang right of way?
Bilang patakaran, hindi. Sinasabi ng Article 649 na ibinibigay ang right of way matapos bayaran ang tamang indemnity. Para sa permanenteng daanan, iyon ang halaga ng lupang masasakop at ang pinsalang idudulot sa lupa ng kapitbahay.
Saan dapat dumaan ang right of way?
Sinasabi ng Article 650 na sa bahaging pinakamaliit ang perwisyo sa lupa ng kapitbahay at, hangga't pinapayagan iyon, kung saan pinakamaikli ang layo papunta sa public highway. Sa Quimen v. Court of Appeals (1996), sinabi ng Court na mas nananaig ang pinakamaliit na perwisyo kaysa sa pinakamaikling layo.
Paano kung ako mismo ang dahilan kung bakit naipit ang lote ko?
Sinasabi ng huling talata ng Article 649 na hindi compulsory ang easement kung ang pagkaipit ng lupa ay dahil sa sariling gawa ng may-ari.
Gaano kalapad dapat ang right of way?
Walang itinatakdang numero ang Article 651. Sinasabi nito na ang lapad ay kung ano ang sapat para sa pangangailangan ng dominant estate, at puwede itong baguhin paminsan-minsan.
Nag-e-expire ba ang karapatang humingi ng right of way?
Hindi. Sinasabi ng Article 1143 ng Civil Code na hindi nawawala dahil sa prescription ang karapatang humingi ng right of way sa ilalim ng Article 649.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?