Inmates of New Bilibid Prison v. De Lima (2019): Retroactive ang GCTA

Ang Republic Act No. 10592 ginpirmahan nga law sang May 29, 2013 kag nag-epekto sang June 6, 2013. Gin-amend sini ang Articles 29, 94, 97, 98 kag 99 sang Revised Penal Code. Upod sa iban nga pagbag-o, ginsulat liwat sini ang Article 97 parte sa mga kaltas sa sentensya nga ginaangkon sang priso bangod sang maayo nga batasan, kag gindugangan sang kaltas para sa pagtuon, pagtudlo ukon mentoring.

Ang mga Secretary sang Justice kag sang Interior and Local Government naghatag sang implementing rules sang March 26, 2014. Nag-epekto ini sang April 18, 2014. Siling sang Section 4, Rule 1 sang sini nga mga rule, ang good conduct time allowance, ang time allowance for study, teaching and mentoring, kag ang special time allowance for loyalty ipatuman lang prospectively, buot silingon halin lang subong pasulong. Ginpaathag sang mga rule nga kinahanglan anay ang bag-o nga mga proseso kag bag-o nga screening committee.

Sang June 2014, ang mga priso nga nasentensyahan sa New Bilibid Prison sa Muntinlupa nagpasaka sang petisyon sa Supreme Court kontra sa duha ka Secretary. Nag-upod bilang intervenors ang isa ka abogado kag iban pa nga priso. Ang isa pa ka grupo sang priso nagpasaka sang ikaduha nga petisyon, kag gin-upod sang Korte ang duha ka kaso.

Valid bala ang Section 4, Rule 1 sang implementing rules sa paghimo nga ang mga allowance sa idalom sang Republic Act No. 10592 ipatuman lang pakadto sa palaabuton?

Ginbaton sang Supreme Court ang mga petisyon. Gindeklara sini nga invalid ang Section 4, Rule 1 sang implementing rules sa bahin nga ginpatuman sini prospectively ang tatlo ka allowance.

Nagsandig ang Korte sa Article 22 sang Revised Penal Code:

Sa simple nga paghambal: ang penal law nga pabor sa nakasala ginapatuman man sa nagligad, basta indi sia habitual criminal.

Ang mga rason sang Korte:

• Ginapanubo sang law ang silot. Ang Republic Act No. 10592 wala nagatakda sang krimen ukon sang silot. Pero ang mga probisyon sini may katuyuan kag epekto nga pagpanubo sang silot, bangod ginapamubo sini ang tion sang priso sa prisohan. Bastante na ina para ipatuman ang Article 22.
• Ang mga rule nga pakadto lang sa palaabuton nagapalawig sang sentensya. Ang indi paghatag sa mga priso sang kaltas nga para gid sa ila, sa matuod lang, nagapalawig sang ila sentensya kag nagapabug-at sang ila silot. Kontra ini sa Article 22.
• Indi puede dugangan sang rules ang kondisyon nga wala sa law. Wala sa Republic Act No. 10592 nga dapat anay may bag-o nga screening committee antes ipatuman ang mga allowance. Gintugotan lang sang law ang duha ka Secretary nga maghatag sang rules para ipatuman ini. Siling sang Korte, "an administrative agency cannot amend an act of Congress".
• Wala sang bag-o nga kinahanglan para mag-compute. Ang standard "good conduct" gihapon, nga wala nagbag-o sa sulod sang mga tuig, kag ang records sang prisohan nagapakita na sang batasan kag pagtuon sang kada priso. Nabudlayan ang Korte nga makita kon ngaa magabudlay ang retroactive nga pag-compute.

Ginsugo sang Korte ang Director General sang Bureau of Corrections kag ang Chief sang Bureau of Jail Management and Penology nga i-compute liwat, sa madasig nga paagi, ang time allowances nga para sa mga petitioner kag sa tanan nga pareho sang ila kahimtangan. Dayon dapat nila buy-an ang mga nakatapos na sang bug-os nila nga sentensya, luwas kon ginabilanggo pa sila bangod sang iban nga legal nga rason. Ginhimo ang desisyon nga immediately executory (ipatuman dayon). Isa ka Justice ang nagsulat sang separate concurring opinion.

Ang good conduct time allowance, ang time allowance for study, teaching and mentoring, kag ang special time allowance for loyalty sa idalom sang Republic Act No. 10592 ginapatuman retroactively sa idalom sang Article 22 sang Revised Penal Code, bangod ginapanubo sini ang silot kag pabor sa akusado; indi ini puede limitahan sang implementing rules pakadto lang sa palaabuton.

Madamo nga tawo ang yara na sa prisohan ukon sa jail sang nag-epekto ang law sang 2013. Sa idalom sang rule sang 2014, ang bag-o nga mga allowance ginpatuman lang prospectively, gani indi ini maisip para sa tion nga nabilanggo na sila. Pagkatapos sang sini nga ruling, dapat i-compute liwat ang mga allowance sang law para sa amo man nga tion, gani ang iban nga sentensya mas temprano matapos.

Ginapamatud-an man sang ruling ang isa ka general nga prinsipyo: ang implementing rules nga ginhatag sang isa ka department dapat magsunod sa law nga ginapatuman sini. Indi sila puede magdugang sang kondisyon nga wala ginsulat sang Congress, pareho sang pagtukod anay sang bag-o nga screening committee.

Himo-himo lang nga halimbawa: Nag-umpisa si Rodel sa pag-serve sang iya sentensya sa prisohan sang 2010 kag maayo ang iya batasan. Sa idalom sang sini nga ruling, ang iya allowance para sa tion nga nag-serve sia antes sang bag-o nga rules ginacompute man sa idalom sang Article 97 nga gin-amend, pareho sang 20 ka adlaw kada bulan sang maayo nga batasan sa iya una nga duha ka tuig. Kon ang ginacompute liwat nga kabilugan nagapakita nga natapos na niya ang bug-os nga sentensya, ginasugo sang ruling nga buy-an sia, luwas kon ginabilanggo pa sia bangod sang iban nga legal nga rason. Halimbawa lang ini: ang mga awtoridad sang prisohan ang nagacompute sang matuod nga allowance, kag ang iban nga rules nga wala diri puede makaapektar kon sin-o ang qualified.