Inmates of New Bilibid Prison v. De Lima (2019): Retroactive ang GCTA

Ang Republic Act No. 10592 gipirmahan isip balaod niadtong May 29, 2013 ug nahimong epektibo niadtong June 6, 2013. Giusab niini ang Articles 29, 94, 97, 98 ug 99 sa Revised Penal Code. Lakip sa ubang kausaban, gisulat pag-usab niini ang Article 97 bahin sa mga kaltas nga makuha sa priso tungod sa maayong pamatasan, ug gidugangan og kaltas para sa study, teaching o mentoring.

Ang mga Secretary of Justice ug sa Interior and Local Government nag-issue sa implementing rules niadtong March 26, 2014. Nahimo kining epektibo niadtong April 18, 2014. Ang Section 4, Rule 1 niini nga mga rule nag-ingon nga ang good conduct time allowance, ang time allowance para sa study, teaching ug mentoring, ug ang special time allowance for loyalty magamit lang prospectively, buot ipasabot sukad lang niadto padayon. Gipatin-aw sa mga rule nga kinahanglan una ang bag-ong mga proseso ug bag-ong screening committee.

Niadtong June 2014, ang mga na-convict nga priso sa New Bilibid Prison sa Muntinlupa nag-file og petisyon sa Supreme Court batok sa duha ka Secretary. Usa ka abogado ug ubang mga priso ang miapil isip intervenors. Laing grupo sa mga priso ang nag-file og ikaduhang petisyon, ug gihiusa sa Court ang duha ka kaso.

Balido ba ang Section 4, Rule 1 sa implementing rules sa paghimo nga ang mga allowance ubos sa Republic Act No. 10592 magamit sa umaabot ra?

Gi-grant sa Supreme Court ang mga petisyon. Gideklara niini nga invalid ang Section 4, Rule 1 sa implementing rules sa bahin nga naghatag og prospective nga aplikasyon sa tulo ka allowance.

Nagsalig ang Court sa Article 22 sa Revised Penal Code:

Sa yanong pagkasulti: ang penal laws magamit sa nangagi kung pabor kini sa nakasala, basta dili siya habitual criminal.

Ang mga rason niini:

• Ang balaod nagpakunhod sa silot. Ang Republic Act No. 10592 dili mo-define og krimen o motakda og silot. Pero ang mga probisyon niini adunay tumong ug epekto nga pakunhoran ang silot, kay gipamubo niini ang panahon sa priso sa prisohan. Igo na kana para magamit ang Article 22.
• Ang prospective-only nga rules nagpataas sa sentensya. Ang paglimud sa mga priso sa kaltas sa panahon nga angay kanila, sa praktis, nagpadugay sa ilang sentensya ug nagpabug-at sa ilang silot. Supak kini sa Article 22.
• Ang rules dili makadugang og kondisyon nga wala sa balaod. Walay bisan unsa sa Republic Act No. 10592 nga naghimo sa bag-ong screening committee nga kondisyon una pa magamit ang mga allowance. Gitugotan lang sa balaod ang duha ka Secretary nga mo-issue og rules aron ipatuman kini. Matod sa Court, "an administrative agency cannot amend an act of Congress".
• Walay bag-o nga kinahanglan aron makakuwenta. Ang sukdanan "good conduct" gihapon, nga wala mausab sulod sa daghang tuig, ug ang mga rekord sa prisohan nagpakita na sa pamatasan ug pag-eskwela sa matag priso. Nalisdan ang Court nga makita kung nganong komplikado ang retroactive nga pagkuwenta.

Gimandoan sa Court ang Director General sa Bureau of Corrections ug ang Chief sa Bureau of Jail Management and Penology nga i-re-compute, sa labing dali nga panahon, ang time allowances nga angay sa mga petitioner ug sa tanan nga parehas og kahimtang. Human niana kinahanglan nilang buhian ang mga nakahuman na sa ilang sentensya, gawas kung gikustodiya sila tungod sa laing legal nga rason. Gihimo nga immediately executory ang desisyon, buot ipasabot ipatuman dayon. Usa ka Justice ang nagsulat og separate concurring opinion.

Ang good conduct time allowance, ang time allowance para sa study, teaching ug mentoring, ug ang special time allowance for loyalty ubos sa Republic Act No. 10592 retroactive ubos sa Article 22 sa Revised Penal Code, kay nagpakunhod kini sa silot ug pabor sa akusado; ang implementing rules dili makalimitar niini sa umaabot ra.

Daghang tawo ang naa na sa prisohan o jail sa dihang nahimong epektibo ang balaod sa 2013. Ubos sa rule sa 2014, ang bag-ong mga allowance magamit lang prospectively, busa dili unta maihap ang panahon nga nahuman na nila. Human niini nga ruling, kinahanglan i-re-compute usab ang mga allowance sa balaod para sa maong panahon, busa ang ubang sentensya mas sayo nga mahuman.

Gipamatud-an usab sa ruling ang usa ka kinatibuk-ang prinsipyo: ang implementing rules nga gi-issue sa usa ka departamento kinahanglan mosunod sa balaod nga ilang gipatuman. Dili sila makadugang og kondisyon nga wala gisulat sa Congress, sama sa pagtukod una og bag-ong screening committee.

Pananglitan (gihimo-himo ra): Si Rodel nagsugod og serbisyo sa iyang sentensya sa prisohan niadtong 2010 ug nagpabilin nga maayo ang pamatasan. Ubos niini nga ruling, ang iyang allowance para sa panahon nga iyang naserbisyohan sa wala pa ang bag-ong rules gikuwenta usab ubos sa Article 97 nga giusab, pananglitan 20 ka adlaw matag bulan sa maayong pamatasan sa iyang unang duha ka tuig. Kung ang na-re-compute nga total magpakita nga nahuman na niya ang iyang sentensya, ang ruling nagmando nga buhian siya, gawas kung gikustodiya siya tungod sa laing legal nga rason. Pananglitan ra kini: ang mga awtoridad sa prisohan ang mokuwenta sa aktuwal nga allowance, ug ang ubang mga rule nga wala gihisgotan dinhi mahimong makaapekto kung kinsa ang qualified.