Republic v. Cagandahan (2008): Intersex at Birth Certificate

Nakarehistro bilang female ang respondent nang ipanganak. Habang lumalaki, nagkaroon ang respondent ng mga katangiang panlalaki at na-diagnose na may Congenital Adrenal Hyperplasia (CAH), isang kondisyon kung saan may katangiang panlalaki at pambabae ang isang tao. Tumestigo ang isang medical expert na gumagawa ng male hormones ang katawan ng respondent.

Hiniling ng respondent sa Regional Trial Court ng Siniloan, Laguna na itama ang birth certificate: palitan ang sex entry mula female tungo sa male at ang first name sa pangalang panlalaki. Pinagbigyan ng trial court ang petition. Umapela nang direkta sa Supreme Court ang Republic, sa pamamagitan ng Office of the Solicitor General, sa mga questions of law. Sabi nito, hindi natugunan ang requirements ng Rules 103 at 108 ng Rules of Court, dahil hindi ginawang partido ang local civil registrar, at hindi pinapayagan ng correction sa ilalim ng Rule 108 ang pagpapalit ng sex entry dahil sa kondisyong ito.

Nasunod ba ang Rules 103 at 108 ng Rules of Court, at puwede bang palitan sa birth certificate ang sex entry at first name ng isang intersex?

Ibinasura ng Supreme Court ang petition ng Republic at pinagtibay ang trial court.

Procedure. Hindi pormal na pinangalanang partido ang local civil registrar. Pero nakita ng Court na may "substantial compliance with Rule 108 when respondent furnished a copy of the petition to the local civil registrar" (substantial compliance sa Rule 108 nang bigyan ng respondent ang local civil registrar ng kopya ng petition). Gaya sa Silverio, sabi nito, ang pagpapalit ng sex entry ay substantial na pagbabago, hindi basta clerical o typographical error, kaya Rule 108 ang sinusunod.

Ang intersex rule. Sabi ng Court: "Ultimately, we are of the view that where the person is biologically or naturally intersex the determining factor in his gender classification would be what the individual, like respondent, having reached the age of majority, with good reason thinks of his/her sex." Sa madaling salita, kapag biologically o natural na intersex ang isang tao, ang nagpapasya sa gender classification niya ay kung ano, nang may mabuting dahilan, ang tingin niya sa sarili niyang sex pagdating niya sa hustong gulang. Ipinaliwanag nito na para sa mga intersex, dahil sa sexual development ay hindi tiyak ang classification sa kapanganakan, at natutukoy ang gender pagdating sa maturity.

In-apply sa respondent. Lalaki ang pagkakakilanlan ng respondent, at mataas ang male hormones na ginagawa ng katawan nito, na itinuring ng Court na mas matimbang na biological na batayan. Binanggit ng Court na hinayaan lang ng respondent ang kalikasan at hindi gumawa ng hakbang para pakialaman ang kondisyong naroon na mula pa sa kapanganakan. Dahil walang batas tungkol dito, sabi nito, hindi ito magdidikta sa usaping kasing-pribado ng sexuality ng isang tao, kasama kung magpapagamot ba siya para sa kondisyon. Sabi nito, iginagalang nito ang "congenital condition and his mature decision to be a male" (congenital condition at ang pinag-isipang desisyon niyang maging lalaki) ng respondent.

First name. Dahil kinikilala lang ng pagpapalit ng pangalan ang gender na pinili ng respondent, nakita ng Court na may merito ito.

Kapag biologically o natural na intersex ang isang tao, hindi tiyak ang sex na itinala sa kapanganakan, at ang nagpapasya ay kung ano, nang may mabuting dahilan, ang tingin ng tao sa sarili niyang sex pagdating niya sa hustong gulang; puwedeng palitan ang sex entry at first name sa pamamagitan ng Rule 108 proceeding batay dito.

Binabasa ang Cagandahan kasama ng Silverio v. Republic (2007). Sa Silverio, sumailalim ang petitioner sa sex reassignment surgery at walang nakitang mali ang Court sa entry sa kapanganakan, kaya tinanggihan nito ang pagpapalit. Sa Cagandahan, ipinanganak ang respondent na may congenital intersex condition, kaya hindi tiyak ang entry sa kapanganakan at pinayagan ang pagpapalit. Magkaiba ang mga pangyayaring pinagbatayan ng dalawang ruling.

Ang isang batas noong 2012, ang Republic Act No. 10172, ay nagpapahintulot na ngayon sa local civil registrar na itama ang clerical o typographical na pagkakamali sa sex entry nang hindi na pumupunta sa korte (ayon sa paglalarawan sa Republic v. Gallo, 2018). Pinagpasyahan ang Cagandahan bago ang batas na iyon at tungkol ito sa pagbabagong itinuring ng Court na substantial.

Para sa kung paano humingi ng kopya ng birth certificate, tingnan ang gabay sa PSA birth certificate.

Basahin ang buong desisyon sa Supreme Court E-Library (link sa sources sa ibaba). Para sa kaso tungkol sa entry sa civil registry, tingnan ang saan makakakuha ng legal na tulong.