Krimen Bala ang Pagbukas sang Sulat sang Iban?

Ang Article 290, suno sa amendment sang Republic Act No. 10951 (2017), nagasiling:

Kon basahon tinaga kada tinaga, may apat ka bahin ang una nga paragraph:

1. Pribado nga tawo. "Any private individual" ang ginasambit sang article. Ang public officer nga nagabuyagyag sang sekreto nga nahibaluan niya tungod sang iya opisina ginahambal sa lain nga article (tan-awa sa idalom).
2. May tuyo. Ang buhat ginhimo "in order to discover the secrets of another", buot silingon, para mahibaluan ang sekreto sang iban.
3. Pagkuha. Ginkuha sang nakasala ang papeles ukon sulat sang iban nga tawo.
4. Pagbuyagyag. Para sa mas mabug-at nga silot, ginbuyagyag man sang nakasala ang sulod sini.

Kon ginkuha ang papeles para mahibaluan ang sekreto pero wala sang ginbuyagyag, ang ikaduha nga paragraph ang ginagamit, nga mas magaan ang silot. Wala sang desisyon sang Supreme Court parte sa Article 290 nga ginapaathag sa sini nga pahina. Kon angay bala ang isa ka buhat sa sini nga mga tinaga, ang prosecutor kag ang korte ang magadesisyon.

Ang ikatlo nga paragraph nagabutang sang duha ka eksepsyon:

Gani ang ginikanan nga nagabasa sang sulat sang iya anak nga menor de edad, ukon ang asawa ukon bana nga nagabasa sang sulat sang iya kapareha, wala nagahimo sang krimen sa Article 290. Ang mga eksepsyon bahin lang sang sini nga article. Wala sila sang ginasiling parte sa iban nga mga layi.

Ang Article 230 ang para sina. Ginasilutan sini ang "any public officer to whom the secrets of any private individual shall become known by reason of his office who shall reveal such secrets", buot silingon, ang public officer nga nakahibalo sang sekreto sang pribado nga tawo tungod sang iya opisina kag nagbuyagyag sini, sang arresto mayor kag multa nga tubtob ₱200,000, suno sa amendment sang Republic Act No. 10951.

"Papers or letters" ang ginasiling sang article. Wala ini nagasambit sang email, chat messages, social media accounts ukon tawag sa telepono, kag wala sang desisyon parte sa sina nga pamangkot nga ginapaathag diri. Ang pag-record sang pribado nga istoryahanay sa telepono nga wala sang pagtugot sakop sang lain nga layi: tan-awa ang legal bala ang pag-record sang tawag sa telepono?. Para sa personal nga impormasyon nga ginahawiran sang mga kompanya, eskwelahan kag opisina, tan-awa ang paano magpasa sang data privacy complaint.

Indi na. Ang multa sa Article 290 subong amo ang mga kantidad nga ginbutang sang Republic Act No. 10951 (2017): tubtob ₱100,000 sa duha ka paragraph. Ang daan nga mga libro kag website puede nga nagapakita pa sang mas diutay gid nga multa sang orihinal nga teksto sang 1930.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagadalagan ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Gina nagkuha sang mga sulat sang iya kaupod sa boarding house halin sa iya drawer para mahibaluan ang parte sa iya mga utang, dayon ginsugid niya sa iban nga boarder ang sulod sini. Pribado sia nga tawo, ginkuha niya ang mga sulat para mahibaluan ang iya sekreto, kag ginbuyagyag niya ini. Angay ini sa una nga paragraph.

Si Paolo nagkuha sang papeles halin sa bag sang iya kaupod sa opisina para mahibaluan ang iya mga plano, ginbasa ini kag ginbalik nga wala sang ginsugiran. Wala sang ginbuyagyag, gani ang ikaduha nga paragraph ang mas angay.

Si Tess nagabasa sang mga sulat nga ginpadala sa iya anak nga lalaki nga 14 anyos. Ginikanan sia kag menor de edad ang bata nga iya ginaatipan, gani indi ginagamit sa iya ang Article 290.

Si Jomar nagsulod sa balay sang iya kaingod nga wala sang pagtugot para pangitaon ang iya mga sulat. Ang pagsulod sa puloy-an sang iban batok sa gusto sang tag-iya isa ka lain nga buhat; tan-awa ang trespass to dwelling kag ang Article 280.

Ang prision correccional halin 6 months and 1 day tubtob 6 years, kag ang arresto mayor halin 1 month and 1 day tubtob 6 months (Article 27). Tan-awa man ang tabla sang kalawigon sang mga silot.

Makighambal sa abogado kon ginkuha ang imo mga sulat ukon papeles kag ginpalapnag ang sulod sini, kon ginpasanginlan ka nga nagkuha sang papeles sang iban, ukon kon ang kaso parte sa email, chat ukon account nga basi indi maabot sang Article 290. Kon ano nga layi ang ginagamit nagadepende kon ano ang ginkuha, paano, kag sin-o ang nakakita sini. Kon indi mo makaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga pilian.