Niñal v. Bayadog (2000): Lima a Tawen a Panagkadua

Nakiasawa ti ama dagiti annak iti umuna nga asawana idi 1974. Natay ti babai idi April 1985. Kalpasan ti agarup maysa a tawen ken walo a bulan, idi December 1986, nakiasawa ti ama ken ni Norma Bayadog nga awan ti marriage license. Imbes a license, pinirmaan dagiti agassawa ti affidavit a mangibaga a nagkaduada kas agassawa iti saan a kumurang ngem lima a tawen, isu a nawayawayaanda iti kasapulan ti license.

Natay ti ama iti aksidente ti lugan idi 1997. Dagiti annakna iti umuna a kasar, nga indauluan ni Engrace Niñal para iti bukodna ken kas guardian dagiti menor de edad nga annak, ket kiniddawda iti korte nga ideklarana a void ti kasarna ken ni Norma gapu iti kinaawan ti marriage license. Indatagda ti kaso gapu ta ti kinavalid dayta a kasar ket mabalin a mangapektar kadagiti karbenganda kas tagatawid.

Kiniddaw ni Norma iti korte nga iwaksina ti kaso. Kinunana a saan a mairaman dagiti annak kadagiti tao a mapalubosan a mangidatag iti kaso ti annulment babaen ti Article 47 ti Family Code. Immanamong ti Regional Trial Court ti Toledo City, Cebu ket inwaksina ti kaso. Kinunana, babaen ti panangidilig iti Article 47, a masapul a naidatag ti kaso sakbay a natay ti ama. Diretso a napan dagiti annak iti Supreme Court maipapan iti pure question of law.

Dua a saludsod ti naikeddeng. Umuna, sakupen kadi ti maikadua a kasar ti exception a mangpalubos kadagiti agassawa a nagkadua iti lima a tawen nga agkasar nga awan ti license? Maikadua, mabalin kadi a mangidatag dagiti annak ti natay nga asawa iti petition a mangideklara a void ti kasarna kalpasan ti ipapatayna?

Inaprobaran ti Supreme Court ti petition, binaliktadna ti bilin ti trial court ken imbilinna a maisubli ti kaso.

Ti linteg iti oras ti kasar ti maiyaplikar. Napasamak ti dua a kasar sakbay a nangrugi ti bisa ti Family Code, isu nga inyaplikar ti Korte ti Civil Code. Babaen daytoy, masapul ti marriage license, ket ti kasar nga awan daytoy ket void manipud idi punganay, malaksid kadagiti kasar nga addaan iti naisangsangayan a kasasaad. Maysa nga exception ti Civil Code Article 76, para iti lalaki ken babai a nagkadua kas agassawa iti saan a kumurang ngem lima a tawen. Kuna ti desision a daytoy a pagalagadan ket Article 34 ti Family Code itan.

Ti lima a tawen ket masapul a panagkadua a legal koma. Kinuna ti Korte a ti lima a tawen "should be the years immediately before the day of the marriage." Masapul nga agtultuloy daytoy, nga awan ti pannakaisardeng, ken eksklusibo, nga awan ti maikatlo a tao iti uray ania nga oras. Ti laeng kasar ti masapul nga agkurang kadagita a tawen. No saan, kinuna ti Korte, ipapada ti linteg dagiti nagkadua bayat a nakaasawa pay ti maysa kadakuada kadagiti nagbiag a simamatalek iti asawada.

Saan a nakaabot daytoy nga agassawa. Agarup duapulo laeng a bulan ti napalabas manipud iti ipapatay ti umuna nga asawa agingga iti maikadua a kasar. Uray no nagkadua ti ama ken ni Norma iti lima a tawen, nakaasawa pay isuna iti umuna nga asawana iti kaaduan a paset dayta a tiempo. Awan ti pagdumaanna uray no nagsinada iti pudno (separated in fact) ti umuna nga asawana. Saan a sakupen ti exception ti maikadua a kasar, isu a void daytoy manipud idi punganay gapu iti kinaawan ti license.

Saan a maiyaplikar ti Article 47 kadagiti void a kasar. Ilista ti Article 47 no siasino ti mabalin a mangidatag iti kaso tapno ma-annul ti voidable a kasar, ken no kaano. Awan ti ibagana maipapan kadagiti void a kasar. Inlawlawag ti Korte ti nagdumaanda:

• Ti voidable a kasar ket valid agingga nga i-annul ti korte. Mabalin laeng a kontraen daytoy iti direkta a kaso, ken bayat laeng a sibibiag ti dua a partido.
• Ti void a kasar ket maibilang a kasla saan a pulos a napasamak. Mabalin a kontraen daytoy iti uray ania a kaso a napateg ti kasar, ken uray kalpasan ti ipapatay ti uray siasino kadagiti partido. Saan a mag-prescribe ti action wenno defense of nullity.

Awan ti inggibus ti ipapatay. Kinuna ti trial court a ti ipapatay ti ama ket nangrumek iti singgalut ti kasar. Kinuna ti Supreme Court a biddut daytoy: awan ti singgalut nga aramiden ti void a kasar, isu a ti ipapatayna ket "extinguished nothing."

Kaano a masapul ti deklarasion ti korte. Para iti panangasawa manen, kalikaguman ti Article 40 ti Family Code ti final judgment a mangideklara a void ti immun-una a kasar. Para kadagiti sabali a panggep, kas iti heirship, legitimacy ti anak, panangurnos iti estate wenno criminal case, kinuna ti Korte a mabalin nga ikeddeng ti korte no void ti kasar uray iti kaso a saan a naidatag para iti dayta a panggep, basta kasapulan ti saludsod tapno maikeddeng ti kaso.

Ti lima a tawen a panagkadua a mangwayawaya iti agassawa iti panagala iti marriage license ket masapul a ti lima a tawen nga apagisu sakbay ti kasar, agtultuloy ken eksklusibo, a mabalin koma ti agassawa ti makiasawa iti maysa ken maysa; ti kasar nga awan ti license a saan a makaabot iti daytoy a pagrukodan ket void manipud idi punganay, ken ti void a kasar ket mabalin a kontraen uray kalpasan ti ipapatay ti uray siasino kadagiti partido.

Adda dagiti agassawa nga agkasar babaen ti affidavit of cohabitation imbes a marriage license. Ipakita ti Niñal ti limitasion dayta nga ababa a dalan. No nakaasawa pay ti maysa iti sabali iti paset ti lima a tawen, saan a maisalakan ti affidavit ti kasar, ket void ti kasar. Ti Article 34 ti Family Code, a maiyaplikar kadagiti kasar a maaramid ita, ket kunana itan daytoy iti bukodna a sasao: masapul a nagkadua ti agassawa iti saan a kumurang ngem lima a tawen "and without any legal impediment to marry each other."

Ilawlawag met ti kaso no apay a napateg ti nagdumaan ti void ken voidable a kasar. Kitaen ti annulment vs. nullity vs. legal separation, valid kadi ti kasar nga awan ti license ken dagiti requirements ti marriage license.

Adda met ti court rule ti Supreme Court para kadagiti kaso ti nullity ken annulment, ti A.M. No. 02-11-10-SC. Kas inadaw ti Korte iti Quirit-Figarido v. Figarido (2024), ti petition a mangideklara a void ti kasar "may be filed solely by the husband or the wife." No siasino ti mabalin a mangidatag iti maysa a kaso ket agpannuray kadagiti pasamak ken iti linteg a mangituray iti kasar.

Inaramid a pagarigan: Innem a tawenen a nagkadua da Rico ken Tess, ngem dua laeng a tawen ti napalabas manipud natay ti umuna nga asawa ni Rico. Kayatda ti agkasar babaen ti affidavit imbes a license. Babaen ti Niñal, saanda a mabilang ti uppat a tawen a nakaasawa pay ni Rico, isu a saanda a makaabot iti lima a tawen a pagalagadan. Ti kasar nga awan ti license ket void (kitaen ti Article 35).

Basaen ti sibubukel a desision iti Supreme Court E-Library (adda ti link kadagiti source iti baba). Para iti saludsod maipapan iti pudno a kasar, kitaen ti sadino ti pakasarakan iti tulong legal.